Czym jest efekt jojo? 

Efekt jojo, znany również jako cykliczne wahania wagi, to zjawisko, w którym osoba na przemian traci i przybiera na wadze. Zjawisko to często występuje po zakończeniu restrykcyjnych diet odchudzających i może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. W tym artykule wyjaśnimy, jak powstaje efekt jojo, jakie są jego skutki oraz jak go uniknąć.

Jak powstaje efekt jojo?

Efekt jojo jest wynikiem kilku złożonych mechanizmów:

1. Dieta restrykcyjna: Podczas diety odchudzającej, szczególnie tej o bardzo niskiej kaloryczności, organizm przechodzi w tryb oszczędzania energii, co spowalnia metabolizm. Po zakończeniu diety i powrocie do normalnego sposobu odżywiania, organizm zaczyna gromadzić zapasy tłuszczu na wypadek kolejnego okresu głodu.
2. Adaptacyjna termogeneza: Badania pokazują, że podczas utraty wagi organizm zmniejsza wydatki energetyczne, co utrudnia dalsze chudnięcie i sprzyja powrotowi do pierwotnej wagi po zakończeniu diety .
3. Zmiany hormonalne: Utrata wagi wpływa na poziom hormonów regulujących głód i sytość, takich jak leptyna i grelina. Po zakończeniu diety poziom greliny (hormonu głodu) wzrasta, a poziom leptyny (hormonu sytości) spada, co prowadzi do zwiększonego apetytu i nadmiernego jedzenia.

Jakie są skutki efektu jojo?

Efekt jojo niesie za sobą liczne konsekwencje zdrowotne:

1. Metaboliczne: Powtarzające się cykle odchudzania i przybierania na wadze mogą prowadzić do insulinooporności i zwiększać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2.
2. Kardiologiczne: Efekt jojo jest związany z wyższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, takich jak nadciśnienie, choroba wieńcowa i zwiększone ryzyko zawału serca.
3. Psychologiczne: Częste wahania wagi mogą prowadzić do frustracji, obniżonego poczucia własnej wartości, a nawet do zaburzeń odżywiania, takich jak bulimia czy anoreksja.

Jak zatrzymać efekt jojo?

1. Zrównoważona dieta: Zamiast stosować restrykcyjne diety, lepiej postawić na zdrowe i zrównoważone odżywianie, które można utrzymać przez całe życie. Kluczowe jest spożywanie różnorodnych produktów, bogatych w białko, błonnik, zdrowe tłuszcze oraz witaminy i minerały.
2. Aktywność fizyczna: Regularna aktywność fizyczna pomaga utrzymać prawidłową masę ciała i poprawia ogólne zdrowie. Zaleca się co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo .
3. Wsparcie psychologiczne: Konsultacje z psychodietetykiem mogą pomóc w radzeniu sobie z emocjonalnymi aspektami jedzenia i wspierać trwałą zmianę nawyków żywieniowych.
4. Edukacja żywieniowa: Zrozumienie podstaw zdrowego odżywiania i regularne śledzenie postępów mogą pomóc w utrzymaniu zdrowej wagi bez potrzeby stosowania drastycznych diet.

Podsumowanie

Efekt jojo to poważne zjawisko, które może mieć negatywne skutki zarówno dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Powstaje głównie na skutek stosowania restrykcyjnych diet, które prowadzą do spowolnienia metabolizmu i zaburzeń hormonalnych. Aby go uniknąć, warto postawić na zrównoważoną dietę, regularną aktywność fizyczną i wsparcie psychologiczne. Zdrowe podejście do odchudzania jest kluczem do długotrwałego sukcesu i poprawy jakości życia.

Jeśli masz pytania dotyczące zdrowego odchudzania i unikania efektu jojo, zapraszamy do skontaktowania się z naszym gabinetem dietetycznym. Oferujemy profesjonalne usługi dietetyczne online oraz stacjonarne w Katowicach, Łaziskach Górnych, Wodzisławiu Śląskim oraz Rybniku. 

Przypisy

1. Dulloo, A. G., Jacquet, J., Girardier, L. (1997). Adaptive reduction in basal metabolic rate in response to food deprivation in humans: a role for feedback signals from fat stores. American Journal of Clinical Nutrition, 65(3), 798-805.
2. Mrosovsky, N., Powley, T. L. (1977). Set points for body weight and fat. Behavioral Biology, 20(2), 205-223.
3. Rosenbaum, M., Leibel, R. L. (2010). Adaptive thermogenesis in humans. International Journal of Obesity, 34, S47-S55.
4. Sumithran, P., Prendergast, L. A., Delbridge, E., Purcell, K., Shulkes, A., Kriketos, A., Proietto, J. (2011). Long-term persistence of hormonal adaptations to weight loss. New England Journal of Medicine, 365(17), 1597-1604.
5. Wing, R. R., Hill, J. O. (2001). Successful weight loss maintenance. Annual Review of Nutrition, 21, 323-341.
6. Lissner, L., Odell, P. M., D’Agostino, R. B., Stokes, J., Kreger, B. E., Belanger, A. J., Brownell, K. D. (1991). Variability of body weight and health outcomes in the Framingham population. New England Journal of Medicine, 324(26), 1839-1844.
7. Neumark-Sztainer, D., Wall, M., Guo, J., Story, M., Haines, J., Eisenberg, M. (2006). Obesity, disordered eating, and eating disorders in a longitudinal study of adolescents: how do dieters fare 5 years later? Journal of the American Dietetic Association, 106(4), 559-568.
8. Trumbo, P., Schlicker, S., Yates, A. A., Poos, M. (2002). Dietary reference intakes for energy, carbohydrate, fiber, fat, fatty acids, cholesterol, protein, and amino acids. Journal of the American Dietetic Association, 102(11), 1621-1630.
9. Physical Activity Guidelines Advisory Committee. (2008). Physical Activity Guidelines for Americans. Washington, DC: U.S. Department of Health and Human Services.
10. Mann, T., Tomiyama, A. J., Westling, E., Lew, A.-M., Samuels, B., Chatman, J. (2007). Medicare’s search for effective obesity treatments: diets are not the answer. American Psychologist, 62(3), 220-233.
11. Brownell, K. D., Walsh, B. T. (2017). Eating Disorders and Obesity: A Comprehensive Handbook. Guilford Publications.

Przeczytaj również